Hukuki Cerceve
Kulturel miras iadesinin hukuki temelleri — Osmanli yasalarindan uluslararasi sozlesmelere.
Temel Yasalar ve Sozlesmeler
Osmanli Asar-i Atika Nizamnamesi
Tum antik eserlerin ihracini yasaklayan ilk Turk yasasi. Arkeolojik kazilarda bulunan tum eserlerin devlet mulku oldugunu ilan etti. Bu yasa, Turkiye'nin gunumuzdeki iade taleplerinin temelini olusturmaktadir — 142 yildir yururluktedir.
Guncellenmis Osmanli Antikalar Yasasi
Tasinmaz antik eserlerin devlet mulku ilan edilmesi. Buluntu paylasimi (partage) sistemini kaldirarak tum eserlerin Turkiye'de kalmasini zorunlu kildi. Osman Hamdi Bey'in kulturel miras koruma vizyonunun sonucu.
UNESCO Kulturel Varlik Sozlesmesi
143 devlet tarafindan onaylanan, kulturel varligin yasadisi ithalat, ihracat ve mulkiyet devrini yasaklayan uluslararasi sozlesme. Kulturel mulkiyet korumasinin mihenk tasi.
Turkiye Kanun No. 2863
Turkiye'nin kulturel ve dogal varliklarin korunmasi icin ana yasasi. Tum kulturel varliklarin devlet mulku oldugunu onaylar. Yasadisi kazi, ihracat ve ticarete agir cezalar ongurur. Gunumuzde Turkiye'nin tum iade taleplerinin hukuki dayanagi.
UNIDROIT Sozlesmesi
Calinti veya yasadisi ihrac edilen kulturel nesnelerin iadesi icin ozel hukuk cercevesi. UNESCO Sozlesmesi'nden daha guclu: iyi niyetli alicilarin bile calinti eserleri iade etmesi gerekir.
Onemli Hukuki Davalar
Lidya Hazinesi (Turkiye - Metropolitan Muzesi)
Turkiye, kacakcilar tarafindan muzeye satilan 363 Lidya eseri icin Met'e dava acti. 1993'te tam iade ile sonuclandi.
Guennol Stargazer (Turkiye - Christie's/Steinhardt)
Turkiye 14,4 milyon dolarlik Kalkolitik idolun Kulaksizlar'dan yagmalandigini ileri surdu. ABD federal mahkemesinde kaybetti.
Steinhardt Koleksiyonu El Koyma
Manhattan Savciligi milyarder Steinhardt'tan 70 milyon dolar degerinde 180 antik esere el koydu. 28 eser Turkiye'ye iade edildi.
Boubon Bronzlari (cok muzeli)
Cleveland, Worcester, Getty, Met ve Kopenhag'dan ~80 milyon dolar degerinde 15+ bronz heykel geri alinmistir.
Hattusa Sfenksi (Turkiye - Almanya)
1917'de Berlin'e "restorasyon" icin gonderildi, onlarca yil iade edilmedi. Turkiye Alman kazi izinlerini kisitlamakla tehdit edince 2011'de iade edildi.
Hukuk Sizin Tarafinizda
142 yildir yasadisi olan eserlerin hala yurt disinda tutulmasina izin vermeyin.